STEM activities - hoạt động STEM

STEM là cách gọi xuất phát từ chính phủ Mỹ nhằm mô tả các lĩnh vực ngành giúp người di cư muốn xin visa gồm có Khoa học (Science), Công nghệ (Technology), Kỹ sư (Engineering) và Toán học (Math). Ngày này, các học giả thường nhắc đến STEM trong các chương trình dạy học về những lĩnh vực này. Khi chúng ta tách những chữ cái viết tắt (S-T-E-M) thành những mục nhỏ chúng ta có thể thấy trẻ nhỏ thực hành chúng hằng ngày.

I. STEM – Science: Các hoạt động về khoa học cho trẻ

Các buổi thí nghiệm sẽ giúp trẻ phát triển được những kỹ năng quan trọng trong khoa học như quan sát điều gì đang diễn ra, sử dụng từ ngữ để mô tả những trẻ quan sát được và lặp lại các hoạt động để so sánh các kết quả nhận được. Đặt câu hỏi và truy tìm câu trả lời là các kỹ năng cần được sử dụng hằng ngày.

Một số hoạt động hữu ích như;

#1. Không khí có thể di chuyển đồ vật:

  • Hãy bảo trẻ thổi không khí trên bàn tay và vẫy vẫy tay trong không khí. Hãy hỏi trẻ cảm thấy như thế nào và trẻ có nắm được không khí không?
  • Hãy xếp đồ chơi trôi trong chậu nước và sử dụng ống để thổi những đồ chơi đó. Hãy lặp lại những hoạt động này và để trẻ mô tả lại đồ vật như thế nào khi trẻ thổi.
  • Hãy khuyến khích trẻ dùng các từ ngữ mô tả như nhanh hơn/chậm hơn

#2. Bong bóng chỉ có một hình dạng

  • STEM - thổi bong bóng

    STEM – thổi bong bóng

    Hãy tạo bong bóng trong một chiếc xô hoặc chậu bằng xà phòng. Sử dụng nhiều vật có hình dạng khác nhau như khuôn cắt bánh quy, ống hút, dạy trẻ cách nhấn đồ vật ở trong nước và thổi bong bóng. Hãy thử nghiệm việc thổi nhanh và thổi chậm rồi hỏi trẻ là cách nào thì tốt hơn?

  • Hãy hỏi trẻ bong bóng có hình dạng gì? Cho dù trẻ dùng vật gì để thổi thì bong bóng sẽ luôn luôn có hình tròn vì sức căng bề mặt ngoài

#3. Sự thay đổi hình dạng của bóng (shadow)

  • Bên ngoài trời nắng hoặc trong chỗ tối có ánh sáng flash, hãy tạo ra bóng và hỏi trẻ : Chúng ta cần cái gì để có thể tạo ra bóng?. Câu trả lời là ánh sáng, đồ vật và nơi để bóng đổ.
  • Hãy khám phá các hình dạng của bóng khi thay đổi nguồn sáng gần hoặc xa vật. Hoặc hãy để nguồn sáng một chỗ và di chuyển đồ vật gần hoặc xa đến bức tường hoặc sàn. Hãy vẽ outline bóng của cánh tay, bàn tay hoặc cả người để trẻ quan sát.
  • Hãy hỏi trẻ nhưng câu hỏi “Cái gì” (what) như Bóng sẽ giống cái gì khi tay của con đặt gần sàn? Nó sẽ có viền rõ nét hay viền mờ nét?…

II. STEM – TECNOLOGY: Các hoạt động về công nghệ

Khi nghe đến công nghệ có thể bạn sẽ nghĩ ngay đến máy tính và điện thoại thông minh, tuy nhiên các hoạt động cho trẻ thì công nghệ là những công cụ để giúp trẻ phát triển các kỹ năng vận động thô và vận động tinh. Công cụ sẽ giúp trẻ phát triển sự phối hợp giữa tay và mắt, rèn luyện đôi tay và cơ ở các ngón tay giúp trẻ có thể học viết, đánh máy và vẽ.

#1. Học các kỹ năng sử dụng kéo:

  • Hãy chỉ cho trẻ cách dùng kéo như ngón cái sẽ xỏ vào lỗ trên của kéo, ngón trỏ ở lỗ dưới, ngón giữa giữ ở phía lỗ dưới của kéo để làm điểm tựa, ngón áp út và ngón út sẽ không dùng đến

#2. Trò chơi đi theo đường thẳng

  • Vẽ một đường rộng và đơn giản từ trên xuống dưới tờ giấy, hãy hướng dẫn cho trẻ cắt theo đường vẽ trên

#3. Các mẫu cắt rời cơ bản

  • Vẽ ba hình cơ bản trên giấy (hình vuông, tròn và chữ nhật) và cho trẻ cắt theo các hình đó. Hãy lưu lại các hình ấy cho các dự án tiếp theo của chúng.

#4. Tập đổ hoặc rót nước (Practice pouring)

STEM - Tập rót nước

STEM – Tập rót nước

  • Hãy dạy cho trẻ cách đổ nước vào bình hoặc các cốc nhựa. Hãy nói với trẻ rằng bình nước đang rỗng và trẻ hãy đổ nước cho đến khi đầy bình, sau đó rót nước vào các cốc. Tiếp tục trút nước từ cốc vào bình và lại rót vào cốc. Hãy thử nghiệm với các cốc có kích cỡ khác nhau

#5. Tập xúc (Scooping)

  • Sử dụng cái xẻng hoặc cái xúc khi đi biển, hãy tập cho trẻ xúc các đồ vật khô như cát hoặc đất từ hộp này qua hộp khác. Cố gắng không để cát rơi giữa các hộp đựng.

#6. Quan sát chi tiết

  • Hãy cho trẻ dùng kính lúp để quan sát một vật và hỏi trẻ mô tả lại những gì trẻ đã nhìn thấy và vật đó có khác gì khi trẻ không nhìn bằng kính lúp.

III. STEM – ENGINEERING: Các hoạt động về kỹ thuật

Đó là các trò chơi với các khối và các vật liệu để xây dựng nhằm phát triển kỹ năng toán và khoa học của trẻ, giúp trẻ học về lực hấp dẫn, cân bằng, hình dạng và kỹ năng giải quyết vấn đề.

#1. Mix it up

Hãy sử dụng các vật liệu hỗn hợp để xây dựng  như xây dựng các công trình nhà cửa, cầu bằng legos hoặc tường gạch

#2. Recyle it:

Hãy sử dụng các hộp bìa các ton, chai nhưa, cốc hoặc các vật đựng để làm nguyên liệu xây dựng

#3. Hãy thử thách:

Hãy tạo ra các thử thách/dự án cho trẻ sử dụng các nguyên liệu sẵn có để tập xây như:

  • Trẻ có thể xây được nhà cao đến đâu?
  • HÃy xây một đường hầm mà trẻ có thể chui qua
  • Hãy lập một đội để xây dựng một dự án nào đó
  • Hãy lắp ghép xây dựng một đồ gì đó trong 5 phút

IV. STEM – MATH: Các hoạt động về toán học

Các hoạt động như sắp xếp và đếm là một trong những cách phát triển kỹ năng logic và toán học cơ bản. Thông qua các trò chơi với khối, màu sắc, hình dạng trẻ có thể học các khái niệm về phân loại và thứ tự.

#1. Sắp xếp các đồ vật giống nhau:

Hãy tập hợp các đồ chơi giống nhau và bảo trẻ chơi trò sắp xếp đồ vật giống nhau: xe hơi với xe hơi, khối gỗ với khối gỗ. Hãy lặp lại các trò chơi này với những tiêu chí khác nhau như ghép màu sắc, kích thước, hình dạng.

#2. Đo cơ thể

Trẻ có thể sử dụng cơ thể của mình như một đơn vị đó. Ví dụ: cần bao nhiêu bé A để có thể hết chiều ngang căn phòng này? cái tháp này bao nhiêu gang tay của bé A? Chiều dài cánh tay phải có bằng cánh tay trái không?….

Da vinci measurement - STEM

Da vinci measurement – STEM

#4. Trò chơi kích thước Da Vinci:

Chiều cao từ đầu dến ngón chân của Vitruvian của Da vinci có kích thước bằng chiều rông của hai cánh tay duỗi thẳng. Hãy đo chiều cao của trẻ trên mặt sàn bằng băng dính, sau đó xoay người trẻ để so sánh chiều cao và khoảng cách của hai cánh tay duỗi thẳng.

V. Các hoạt động về luyện tập 5 giác quan

Khám phá các giác quan giúp cho trẻ hình thành được những kỹ năng khoa học nhưn quan sát điều gì đang diễn ra và mô tả lại những điều trẻ cảm nhận. Khi trẻ phát huy được tất cả các giác quan, bộ não sẽ có những kết nối mạnh hơn và thông tin được lưu giữ lâu hơn. 5 giác quan là cách cơ bản để trẻ khám phá, tìm tòi và hiểu được một thông tin mới.

#1. Về thị giác

Loài loại động vật có vú thì thị giác là một trong những giác quan mạnh nhất, cho phép chúng ta nhìn thấy màu sắc, kết cấu, hình dáng và chuyển động.

Các hoạt động bổ ích cho thị giác như;

  • Nhìn tập trung: sử dụng các nguyên liệu như ruột ống giấy toilet hoặc giấy cuộn tròn để trẻ có thể nhìn qua, sau đó nhờ trẻ mô tả lại những gì trẻ thấy. Bạn có thể thực hành khi đang đi tản bộ, cho trẻ thời gian quan sát lặp lại và mô tả lại.
  • Thế giới hoa hồng: sử dụng “ống nhòm” như trên nhưng dán lớp giấy bóng kính xenloophen. Hỏi trẻ có gì khác biệt.
  • Sắp xếp màu sắc: Hãy cho bé đeo kính 3D và bảo trẻ xếp các hạt kẹo M&M hoặc hạt trân châu. Sau
    STEM - I spy with little eyes

    STEM – I spy with little eyes

    đó bỏ kính ra và quan sát kết quả.

  • Nhìn phóng đại: sử dụng kính lúp để quan sát sự vật gần hơn, dùng để khám phá khi cho trẻ đi chơi bên ngoài như rễ cây, cỏ hoặc trong các cành cây đổ…(Chơi trò I spy with my little eyes)
  • Trò nhắm đúng đích: cho trẻ ngồi vòng tròn, sau đó bảo trẻ bịt một mắt và chuyền bóng cho bạn khác. Quan sát và hỏi trẻ chuyền đúng chưa?

#2. Thính giác

Thính giác giúp chúng ta thu nhận được cảm giác về môi trường xung quan, hỗ trợ cho hoạt động giao tiếp. Các hoạt động bổ ích có thể thử như:

  • Deer ears: con nai và nhưng con vật khác có thể chuyển động đôi tai để phán đoán âm thanh nguy hiểm tốt hơn cho mình. Hãy cho trẻ chơi trò ve vẩy tai bằng cách đặt tay sau tai và bịt mở tai để mô tả lại sự khác biệt về âm thanh khi trẻ thực hiện.
  • Twist ‘n’ shout: Hãy so sánh âm thanh ồn ào và yên tĩnh bằng cách cho bảo trẻ đứng dậy và hát ở giọng bình thường, sau đó xoay vòng xuống ghê và hát thì thầm, sau đó lại xoay lại và dứng lên hát với giọng to hơn.
  • Clap clap: cho các trẻ đứng vòng tròn và vỗ tay lần lượt, lúc to lúc nhỏ
  • Match the sound: sử dụng các hộp jarr hoặc ống có vỏ kín không thể nhìn xuyên, thử bỏ các đồ vật khác nhau vào các hộp cho trẻ lắc. Bảo trẻ thử đoán xem âm thanh do đồ vật nào phát ra
  • Bé nghe thấy gì? Mỗi lần đi chơi hãy hỏi trẻ đã nghe thấy gì (tiếng chim hót, kêu chíp chip, lá rơi, còi xe kêu, tiếng chó sủa, tiếng còi tàu…). Có thể bảo trẻ bắt chước lại tiếng kêu mà bé nghe thấy.

#3. Xúc giác

Xúc giác giúp chúng ta nhận biệt được các chi tiết nhỏ, dùng để thao tác bằng tay để sáng tạo. Các hoạt động bổ ích như:

  • Đồ vật bí ẩn (mystery objects): hãy cho nhiều đồ vật khác nhau vào gối hoặc các túi, bảo trẻ hãy sờ và cảm nhận các vật và phán đoán đồ vật ấy là gì mà không cần nhìn đồ vật đó.
  • Thò tay vào túi: hãy cho trẻ thò vào túi đựng các loại vật liệu như cát, đậu, hạt muỗng, lá , đất hoặc sữa chua…hãy hỏi trẻ các câu hỏi để kích thích trí tưởng tượng của trẻ.
  • Eye sense: hãy sử dụng một đoạn dây, lông  vũ hoặc giấy hoặc các đồ vật tương tự, cho trẻ nhắm mắt nắm vật từ tay này sang tay kia và đoán.

#4-5: Vị giác và khứu giác

STEM - trò chơi khứu giác

STEM – trò chơi khứu giác

Vị giác và khứu giác thường gắn liền với nhau bởi chúng khó có thể khám phá cái này mà ko có cái kia. Ghi nhớ mùi vị là một trong những hoạt động cảm giác gợi liên tưởng nhất. Các hoạt động có thể thử cho trẻ như:

  • Thử khứu giác: hãy vừa ngửi một miếng cam và nếm thử.
  • Tìm lọ có mùi giống nhau: sử dụng các hộp jar, miếng bông cotton và hương vị thực phẩm. Hãy nhỏ một vài mùi vị vào các miếng bông cotton cho vào lọ đựng để lưu lại mùi ở trong lọ. Hãy đặt các bức tranh mô tả mùi vị đó như bạc hà, hương chanh, quế, sô-cô-la, hạnh nhân.. Hãy cho trẻ ngửi và tìm xếp lại với nhau.
  • Khơi gợi cảm xúc (create a mood): mỗi một mùi vị khác nhau có thể tạo ra cảm xúc khác nhau. Hãy thử đặt các gia vị và thực ăn khác nhau ở trung tâm nhà bạn hằng ngày. Hãy hỏi trẻ mỗi ngày là bé có cảm giác như thế nào khi ngửi thấy mùi vị đó: ví dụ như ấm áp dễ chịu như mùi quế, thanh mát như hoa lavender, cảm giác nắng đầu mùa như chanh vàng. Trẻ thích mùi nào nhất?
  • Hương vị như thế nào? Trong giờ ăn vặt, hãy xếp các đồ ăn theo cặp để cho trẻ thử. Ví dụ một miếng táo – cam, hỏi trẻ loại nào ngọt hơn, chua hơn? Miếng phô mai – bánh crack, hãy hỏi trẻ miếng nào mềm hơn? cứng hơn? giòn hơn?…
  • Trò chơi Willy Wonka: Willy wonka đã tạo ra một loại kẹo cao su có vị các món ăn, hãy cho trẻ tưởng tượng đang ăn loại kẹo mà có mùi vị trẻ yêu thích.