Đọc vị trẻ qua nét vẽ (P1)

Bằng sự vận động tay chân, chúng ta có thể thay đổi thế giới bên ngoài và nhận thức sự thay đổi đó bằng tai, mắt và da. Đối với trẻ em, quá trình suy nghĩ sáng tạo, vẽ một cái gì đó rồi chơi say mê với nó là niềm vui tuyệt với không gì sánh bằng. Đó là một phần gắn liền với bản chất con người, một sinh vật có tính văn hoá.

Tác giả Akiyoshi Torii trong cuốn Đọc vị trẻ qua nét vẽ (thực hành) nhấn mạnh rằng tranh của trẻ em và tranh người lớn là khác nhau. Người lớn có thể chiêm ngưỡng những bức tranh hoạ sĩ hay coi vẽ tranh là sở thích nhưng trẻ thì khác, việc người lớn xem và đánh giá bức tranh của trẻ theo quan điêm cách nhìn như tranh do người lớn vẽ là hoàn toàn không nên.

Lịch sử nhân loại đã đạt được bước tiến vĩ đại khi chuyển từ người nguyên thuỷ sang người văn minh. Cũng như vây, chỉ cần một khoảng thời gian rất ngắn, khoảng 3-4 năm kể từ lúc sinh ra, trẻ em có sự phát triển đáng kinh ngạc. Dấu vết đó có thể nhìn thấy qua bức vẽ của trẻ. Giống như loài khỉ, trẻ bắt đầu với những nét vẽ nguệch ngoạc như đường thằng, hình tròn, sau đó trẻ có thể vẽ bức tranh có ý nghĩa về mặt nội dung. Dần dẫn mở rộng vốn từ vựng thì trẻ có thể vẽ bằng sự tưởng tượng. Do đó, người lớn cần có phương pháp phù hợp để trẻ vẽ tranh đúng tuổi, không nên dạy trẻ vẽ theo hình mẫu, đừng quá chú ý đến màu sắc hình dạng trong tranh trẻ để suy đoán tính cách, hãy để trẻ được lấm bẩn. Vẽ tranh là dùng bút chì hoặc một dụng cụ nào đó để làm bẩn giấy vẽ màu trắng, làm bẩn tóc, quần áo, mặt mũi. Những bà mẹ có thói quen sạch sẽ, trong lúc nuôi dạy trẻ nếu trẻ nghịch ngơm, lấm bẩn thì cũng đừng cảm thấy bế tắc mà hãy nhắm mắt làm ngơ.

Hãy dạy trẻ chơi với nước và cát. Nước và cát là đồ chơi quan trọng nhất với giai đoạn ấu thơ và hãy tạo ra những kỷ niệm vui cho bé.

Giai đoạn 1 tuổi:

Đối với trẻ 1 tuổi, vẽ tranh là dấu vết của sự cử động bàn tay, nó không phải là hoạt động tinh thần mà là kết quả sơ khai của đôi tay. TRẻ cố gắng xoay, đánh, đẩy, thả uốn cong các đồ chơi tiếp xúc, xu hướng ấn, chọ trên giấy

Tầm 1 tuổi rưỡi, do chuyển động qua lại của bàn tay, nét vẽ của trẻ giai đoạn này rất nguệch ngoạc. Với trục là khuyủ tay, bàn tay di chuyển sang trái, phải thành hình cầu vồng hoặc bán nguyệt.

Sau 1 tuổi rưỡi, từ vòng tròn lớn nguệch ngoạc, trẻ vẽ những vòng tròn nhỏ, vòng tròn đã khép lại, cử động bàn tay đã có thay đổi.

Trong giai đoạn này cần chú ý hãy đưa cho trẻ bất kỳ màu sắc nào, hãy cho trẻ màu nào trẻ thích, bút chì đậm, mặt sau tờ lịch để cho trẻ nghịch. Hãy để trẻ tự do sáng tạo những nét vẽ nguệch ngoạc của mình, đừng dạy trẻ theo hình mẫu, dạy chữ.

Giai đoạn 2 tuổi

Giai đoạn này cử động của tay có sự dõi theo của mắt, trẻ có thể dùng ngôn từ đơn giản để vẽ tranh, trẻ có thể cầm nhón được. Lúc này trẻ có thể vừa chú ý bằng mắt, vừa vẽ đường thẳng bằng bút chì màu, vẽ vòng tròn khép lại. Khi trẻ khoảng 2 tuổi 2 tháng đến 2 tuổi 4 tháng trẻ vẽ duy nhất một loại nét vẽ, một đường khởi đầu và kết thúc. Hoặc vẽ ngược lại về nơ bát đầu nét vẽ. Việc đóng vòng tròn là hoạt động không chỉ của tay mà còn của mắt.

Trẻ 2,5 tuổi có thể bắt đầu gắn ý nghĩa vào tranh, manh nha xuất hiện trẻ muốn làm gì. Trẻ càng giàu trí tưởng tượng thì càng có khả năng gán nhiều ý nghĩa khác nhau vào một đường tròn duy nhất. Tuy nhiên giai đoạn này trẻ vẫn chưa thể vẽ những hình như khuôn mặt, không thể vẽ giống những vật mà trẻ được cho xem. Do đó đừng bắt trẻ phải vẽ theo hình mẫu.

Giai đoạn 3 tuổi:

Trẻ vẽ và gắn ý nghĩa cho tranh ngay từ khi bắt đầu vẽ và có sự thay đổi trong tranh vẽ con người. Người lớn vẫn chưa nên dạy trẻ những kiểu hình mẫu như búp bê, xe hơi, khuôn mặt. Hãy hỏi và lắng nghe nội dung các bức vẽ tranh với rất nhiều vòng tròn và đường kẻ của trẻ.

Giai đoạn này tay trẻ cử động theo những gì mình định vẽ nhưng chất lượng các ý nghĩ gắn cho sẽ có sự thay đổi. Ví dụ khi 2 tuổi trẻ nói “Đó là bánh Dango” và người lớn phủ nhận “không phải bánh Dango, có lẽ là bánh bao” có thể trẻ sẽ phản ứng nói lại là “nói dối, không đúng”. Tuy nhiên đến 3 tuổi nếu ngay tự đầu trẻ muốn vẽ bánh Dango nhưng bị mẹ nói là bánh mì thì trẻ sẽ cảm thấy chán nản.

Sau 3 tuổi rưỡi, trẻ trò chuyện bằng rất nhiều kiểu vẽ hình tròn. Trẻ ở lứa tuổi này thường thích chơi đóng vai như bác sỹ, siêu nhân, bà nội trợ. Lúc này trẻ sẽ tràn đầy tự tin “mình có thể làm được” và đây là giai đoạn phạm trù đối lập như lớn nhỏ, bản thân và ngừoi khác cũng sẽ thay đổi. Trẻ sẽ ám chỉ vòng tròn này là bố, vòng này là mẹ, vòng này là ngôi nhà, to nhỏ khác nhau. Do đó, đây là mầm mống việc sử dụng tranh như một phương thức biểu hiện mà những loại động vật không thể bắt chước được. Những bức tranh ở độ tuổi này mang tính tượng trưng, gọi là “chủ nghĩa tượng trưng”. Bố mẹ đừng chỉ ra lỗi sai một cách gay gắt hoặc bắt trẻ ghi nhớ chẳng hạn không vẽ tai, tay chân…Hãy toàn tâm lắng nghe nội dung bức vẽ của trẻ và hài lòng với tiến bộ trẻ đạt được.

Giai đoạn 4 tuổi

Cuối cùng trẻ có thể vẽ được hình dạng, trẻ bắt đầu vẽ bằng sự tưởng tượng. Các bộ phận vẽ người bắt đầu xuất hiện và trẻ chỉ vẽ những bức tranh sắp xếp đồ vật một cách vô trật tự, kiểu liệt kê. Tuy nhiên sự thay đổi trong việc vẽ bộ phận con người từ phần đầu sau đó đến chân, rồi cả hai chân thể hiện quá trình phát triển khả năng nhận thức của trẻ. Trong giai đoạn này ép trẻ vẽ thứ này thứ khác sẽ làm mất niềm vui được tìm hiểu và nhận thức cảu trẻ, gây tác động xấu đến nhận thức các sự vật.

Khi 4 tuổi, trẻ có thể vẽ theo chủ đề được gợi ý như “con muốn vẽ bố không?” hay “Con định vẽ mẹ à”, dù vật không ở trước mắt nhưng trẻ có thể vẽ bằng những hình dung trong đầu. Trẻ có ấn tượng mạnh mẽ với chi tiết gì thì sẽ vẽ chi tiết đó to lên.

Sau 4,5 tuổi những bức tranh rời rạc giống như liệt kê hình vẽ. Các bức vẽ lặp đi lặp lại hoặc đơn giản kiểu liệt kê. Bố mẹ hãy thử lắng nghe một cách cẩn thận câu chuyện của trẻ có thể sẽ kết nối được suy nghĩ trẻ.

Giai đoạn 5 tuổi

Thay vì vẽ theo những gì đã thấy, đã trải nghiệm, trẻ chỉ vẽ những gì mình quan tâm trong giai đoạn này. Tranh vẽ bắt đầu xuất hiện đường cơ sở gắn trật tự cho mọi sự vật, hiện tượng. Trẻ có thể vẽ tranh bằng cách tưởng tượng các câu chuyện đã được nghe. Bố mẹ hãy hỏi về các mối quan hệ trong tranh, đừng nói với trẻ “hình vẽ này trông buồn cười thế”.

Giai đoạn này trẻ có thể nắm bắt được những đặc trưng và hình dạng của vật. Ở 4 tuổi trẻ có thể phân biệt rõ tính câhts hoặc hình dạng của sự vật, hiện tượng. Tre có thể hiểu đó là con chó, chim bồ câu những không nhận thức được mối quan hệ giữa những gì mình muốn vẽ, biểu hiện của trẻ chỉ vẽ những thứ mình ấn tượng. HÌnh ảnh người mặc quần áo, tranh phục chưa thuộc ấn tượng của trẻ. Lên 5 tuổi trẻ hiêu rõ hơn bản chất vốn có của sự vật, tuy chưa thể vẽ chính xác mối quan hệ sự vật hiện tượng nên vẽ tuỳ hứng. Có thể nói đặc trưng nổi bật trong tranh vẽ trẻ từ 4-8 tuổi là vẽ theo những thứ mình thích, không theo những gì mình thấy. Tác giả Akiiyoshi Torii goi đó là “chủ nghĩa hiện thực có tính trí tuệ”.

Sau 5 tuổi rưỡi đến gần 6 tuổi, trẻ quan tâm đến mối quan hệ các sự vật hơn, tranh vẽ bắt đầu có đường cơ sở, tính 2 chiều nên dù đó là nhà hay biển thì chúng ta có thể nhìn thấy được. Đây gọi là phương pháp vẽ xuyên thấu. Do đó từ 2,5 đến 5 tuổi thì tốt nhất chúng ta nên hỏi “Đang làm gì, ai thế, đây là ở đâu” ngoài ra bố mẹ nên tạo điều kiện để đời sống trẻ phong phú hơn. Giai đoạn này trẻ cũng thích tô màu, do đó hãy cho trẻ bút chì đen và bộ bút chì màu.

Giai đoạn 6 tuổi

Trẻ sử dụng đường cơ sở để phân rõ giới hạn sự vật, tách moi vật theo trật tự không gian và bé có thể hoàn thành bức vẽ mô phỏng mặc dù bé chưa nhìn thấy bao giờ. Năng lực trừu tượng hoá, mô phỏng hoá sự vật, sự việc như thế này cũng là nền tảng cho việc viết văn sau này của trẻ. Tuyệt đối đừng bắt trẻ vẽ theo những gì mẹ nói.

Giai đoạn 7 – 8 tuổi

Đường cơ sở sẽ thay đổi, là đường ngang hoặc đường chân trời. Hình ảnh con người được vẽ theo sự phân chia 3 góc độ: phía trước, bên cạnh và phía sau. Giai đoạn này bức vẽ của trẻ trở nên cóys nghĩa khi có người xem nên bố mẹ hãy để ý đến nỗi lòng của trẻ và cẩn thận hơn khi xem tranh.

Giai đoạn này trẻ có thể vẽ cử động của người theo hướng từ bên cạnh.

Giai đoạn 9 tuổi

Trẻ có thể vẽ được những bức tranh như những gì mình đã thấy. Niềm say mê của trẻ sẽ trở thành sức mạnh to lớn để trẻ phát triển khả năng vẽ phác hoạ. Khi đó người lớn không cần làm những việc vô ích như ra tay can thiệp hoặc nói xen vào. Từ 9 tuổi thì bức tranh của trẻ đã là bức tranh của người lớn bởi sự thay đổi rõ trong cách vẽ. Từ 4-8 tuổi tranh vẽ ở giai đoạn “chủ nghĩa hiện thực trí tuệ” vẽ như những gì mình biết thì từ tuổi tranh của trẻ sẽ có khuynh hướng thay đổi giống như người lớn goi là “Chủ nghĩa hiện thực thị giác” như nhà nghiên cứu người Pháp Georges Henri Luquet đã nói.

Để nuôi dưỡng con người, đặc biệt là trẻ em những hoạt động có tính chất “gặp gỡ” tiếp xúc đầu tiên như vẽ tranh là điều cần thiết. Nhờ ngôn ngữ tượng hình cúa những hoạt động tạo hình làm ra một vật gì đó hoặc vẽ tranh mà năng lực tưởng tượng, phán đoán, suy nghĩ của trẻ được rèn luyện, góp phần hoàn thiện con người thông minh.

Tóm tắt nội dung Đọc vị trẻ qua nét vẽ (Lý thuyết và thực hành) của tác giả Akiyoshi Torii, 2016 dịch giả Hồ Phương, NXB Lao động, ThaiHa books

Đọc vị trẻ qua nét vẽ của tác giả Akiyoshi Torii là cuốn sách hiếm hoi viết về vấn đề giáo dục nghệ thuật vẽ tranh cho trẻ em được dịch sang Tiếng Việt. Nếu bất kỳ bố mẹ nào đọc qua cuốn sách này thì chắc hẳn sẽ có cái nhìn thấu hiểu và tôn trọng sự phát triển của bé qua những bức tranh bé vẽ và cũng sẽ thay đổi suy nghĩ và cách tiếp cận về việc cho bé học vẽ tranh theo đúng độ tuổi.

Trong cuộc đời của một con người, giai đoạn mẫu giáo hay giai đoạn thiếu niên chính là thời kỳ mà khả năng sáng tạo phát triển mạnh mẽ nhất. Tác giả gọi đó là thời kỳ thích ứng với nghệ thuật. Trẻ con mỗi ngày đều sống trong vui vẻ, đầy tính sáng tạo và tình cảm nên hoàn toàn thoải mái, tự do trong việc thực hiện hoạt động nghệ thuật. Chính vì vậy, nếu chẳng may do cách giáo dục mà những em ở lứa tuổi mẫu giáo không thể vẽ tranh thì khả năng nghệ thuật của các em không thể khai hoa nở nhụy ngay trong giai đoạn quý giá này. Cuốn sách cũng đã làm rõ các vấn đề phụ huynh thường mắc phải liên quan đến vấn đề dạy nghệ thuật cho bé và phân tích đặc trưng trong tranh vẽ của trẻ ở độ tuổi ấu thơ (từ 1 tuổi đến 9 tuổi).

Có những đặc điểm khác nhau giữa tranh người lớn và tranh trẻ con và cách tiếp cận để giúp trẻ vẽ tranh được tác giả mô tả như sau:

  1. Tranh của lứa tuổi nhi đồng thuộc kiểu “tranh phải hỏi thì mới hiểu được ý nghĩa“. Nhà tâm lý Piaget đã từng nói đặc trưng trong cách suy nghĩ của trẻ ở thời kỳ mẫu giáo chính là tính duy kỷ. Khi vẽ tranh, trẻ không hề quan tâm người xem muốn gì, suy nghĩ gì, chỉ đơn giản là thoả mãn bản thân. Giai đoạn từ 1 đến 3 tuổi, việc trẻ vẽ tranh sẽ kéo theo sự hoạt động của tai và mắt, do đó chỉ bao gồm nét vẽ nguệch ngoạc, không hiểu trẻ vẽ gì. Từ 3 tuổi rưỡi đến 4 tuổi, trẻ có thể vận dụng đa dạng ngôn từ, đồng thời biết cách thể hiện được hình dáng của sự vật hiện tượng. Tuy nhiên khác với người lớn, trẻ giai đoạn này sẽ không vẽ lại đúng như những gì mình thấy mà vẽ theo cách hiểu của mình một cách tượng trưng. Chỉ khi trẻ 9 đến 10 tuổi thì trẻ mới ó nhận thức giống như người lớn về không gian Euclide. Do đó tranh của trẻ độ tuổi này là để hỏi hơn là ngắm.
  2. Vẽ tranh đối với trẻ không đơn giản chỉ là sở thích: đối với người lớn thì vẽ thuộc phạm trù sở thích tuy nhiên đối với trẻ con thì vẽ tranh không chỉ đơn giản là sở thích mà đó là một nội dung học tập cần phải có trong quá trình phát triển.
  3. Vẽ tranh là một hình thức lao động cần thiết trong quá trình phát triển của trẻ em.
  4. Trẻ mẫu giáo thể hiện qua tranh vẽ chứ chưa biết thể hiện bằng chữ viết. Người lớn có nhiều cách để thể hiện suy nghĩ và cảm xúc của bản thân nhưng đối với trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo tranh vẽ là cách thể hiện duy nhất để ghi lại tình cảm và suy nghĩ bên trong của một đứa trẻ
  5. Tính cách của trẻ được phản ánh qua tranh vẽ: Trẻ mẫu giáo thường say mê chơi trò vẽ tranh hàng ngày, sự miệt mài đó giống như một nghệ sỹ thực thụ vậy. Tuy nhiên tranh của người lớn chứa đựng trách nhiệm phải đáp ứng nhu cầu xã hội, không đáp ứng được sẽ không thế bán được. Ngược lại tranh của trẻ em luôn giữ được nét trong sáng thuần tuý cái gọi là “nghệ thuật chơi với cái đẹp” đơn giản là chúng vẽ tranh từ niềm vui, duy trì sự tự do của bản thân, giải phóng mình khỏi những tính toán. Do đó việc bóp méo tranh của trẻ em sẽ gây ảnh hưởng to lớn, thậm chí là bóp méo sự phát triển về mặt tính cách của chúng.
  6. Không nên đánh giá tranh của trẻ vẽ xấu hay đẹp, giống hay là không giống. Người lớn càng không nên cố gắng phân tích nét vẽ, màu sắc tầm tuổi này của bé để đánh giá tính cách của một đứa trẻ. Điều đó trở nên vô nghĩa bởi vì các bức tranh nguệch ngoạc của trẻ cũng giống như tâm trạng lúc khóc lúc cười mà trẻ muốn thể hiện. Vẽ tranh cho phép trẻ thoả mãn được việc thể hiện cảm xúc niềm vui được biểu hiện của trẻ.
  7. Bố mẹ cần hiểu rằng mỗi đứa trẻ đều có thể vẽ bởi vẽ là một khả năng tự nhiên của trẻ cần được thể hiện hay khám phá trong quá trình phát triển. Khả năng vẽ của trẻ sẽ phát triển tương ứng với từng độ tuổi do đó điều người lớn cần làm là tạo ra một môi trường cho trẻ có khả năng khám phá, biểu hiện nó một cách tự nhiên, thích thú nhất, không làm phiền hay bắt trẻ phải theo cách vẽ của người lớn
  8. Tuổi thích hợp nhất để vẽ tranh màu là sau 6 tuổi bởi vì lúc đó trẻ đã có khái niệm về hình không gian. Trước đó đừng dạy trẻ vẽ hình mẫu, các phương pháp vẽ, kỹ thuật vẽ bởi đứa trẻ sẽ không thể vẽ được bức tranh thể hiện đúng với sự phát triển về tâm lý và vận động của chúng.
Tranh của người lớn – những bức tranh mẫu mà người lớn muốn dạy cho trẻ

Ngày nay, do phải chạy đua theo một nền giáo dục ăn xổi, ở thì nên phần lớn các bà mẹ đều vô tình mắc phải những lối mòn tư duy khi dạy con vẽ tranh, không ít người mang suy nghĩ sai lầm rằng giáo dục nghệ thuật là dạy cho trẻ em cách vẽ tranh người lớn. Các bố mẹ thường có tâm lý muốn con mình có thể nhanh chóng vẽ được những bức tranh hoa lá, chim cá, ô tô để không tự ti, xấu hổ trước “con nhà người ta”, đặt kỳ vọng quá cao về năng lực vẽ tranh của trẻ. Để đạt được mục đích đó, người lớn bắt đầu dạy, hay đúng hơn là ngồi nhét cho trẻ những kỹ thuật vẽ tranh và hoàn toàn quên đi các bổ trợ khác như năng lực vận động, khả năng ngôn ngữ, cảm xúc hay tính xã hội. Lối mòn trong tư duy giáo dục này còn lan rộng sang quá trình giáo dục các năng lực khác như tiếng Anh, toán học. Thực tế không ít bà mẹ bỏ tiền mua sách vở, dụng cụ học tập về ép con học ngay ừ thủa lên 3. Điều này chẳng mang lại lợi ích gì ngoài việc tạo cho đứa trẻ những rối loạn thần kinh chức năng, cô đơn lạc lõng ngay trong chính gia đình mình. Do đó, bố mẹ cần nắm rõ các giai đoạn phát triển, thay đổi quan điểm giáo dục của mình để nâng cao kỹ năng một cách đồng đều và tương trợ nhau.

Xem phần ghi chú Đọc vị trẻ qua nét vẽ (P2) về các giai đoạn phát triển vẽ tranh của trẻ

Dịch “鼓励孩子的哲学兴趣” của tác giả Chu Quốc Bình, tuyển tập tản văn “善良。丰富。高贵”, 2010.

Ở một góc độ nào đó, trẻ con đều là những nhà triết học từ khi mới sinh ra. Tất nhiên những đứa trẻ không biết khái niệm thế nào là triết học nhưng bộ óc trẻ thơ lúc nào cũng sôi nổi đặt ra các câu hỏi về thế giới xung quanh chính là bản chất chân chính của triết học. Tôi tin rằng trên mặt bằng chung, trẻ con có hứng thú với các vấn đề triết học hơn nhiều so với người lớn. Điều này một phần do từ thủa ấu nhi cho đến khi thiếu niên chính là giai đoạn bắt đầu xuất hiện nhận thức lý tính và dần dần phát triển đến thời kỳ trưởng thành, giai đoạn này trẻ luôn luôn có sự tò mò tối đa, đòi hỏi học tập những cái mới cao nhất. Mặt khác, trong đôi mắt trẻ thế giới hiện ra hoàn toàn mới mẻ, trong mỗi giai đoạn này, bản thân sự phát triển cũng chính là không ngừng tìm thấy những điều mới mẻ trong cuộc sống, nhìn nhận cuộc sống ở các góc độ mới, khiến cho đứa trẻ càng bối rối và thích thú, càng khiến chúng lúng túng và suy nghĩ. Gốc của triết học chính là sự nghiên cứu sâu xa về bản chất của thế giới và cuộc sống, giai đoạn trẻ thơ hay niên thiếu chính là thời kỳ xuất hiện các cơ hội nghiên cứu đẹp nhất này.

Trẻ con là những nhà triết học táo bạo nhất. Chúng bước vào thế giới chất phác nhất, không nhuộm bất kỳ một giáo lý, đấng tuyệt đối hay tín ngưỡng nào. Điều đó giải thích tại sao chúng luôn đặt ra những câu hỏi ngây thơ đến mức phi lý mà cũng phức tạp đến mức đau đầu” ~ Yevgeny Zamyatin

Thế nhưng, đại đa số mỗi người đều lớn lên theo tuổi tác và dựa vào kinh nghiệm, ai cũng từng có những niềm vui triết học tự sinh này nhưng đã mơ hồ mất dần đi. Tuổi tác đã khiến cho những tiểu triết gia biến thành một người tầm thường. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này do môi trường những người sống xung quanh đứa trẻ và người nhà hay thầy cô cũng cần phải có trách nhiệm. Theo ý kiến của tôi, đối với các vấn đề mang tính triết học mà đứa trẻ nêu ra, người lớn thường có ba cách xử lý như sau: một là thờ ơ không để tâm, cho rằng các câu hỏi của trẻ không cần thiết phải lý giải, hai là giáo huấn một cách thô bạo rằng trẻ không cần suy nghĩ vớ vẩn, ba là qua loa có lệ bằng những câu trả lời đơn giản cho xong. Trong con mắt của người lớn, việc suy nghĩ lý giải về thế giới và con người rất mơ hồ, cảm thấy vô ích bởi chỉ có bài vở, thi cử, công việc tốt trong tương lai mới là điều chính yếu của cuộc sống. Trong môi trường chạy theo những cái lợi trước mắt, niềm vui triết học của những đứa trẻ không những không được khích lệ mà còn nhanh chóng bị dập tắt đi.

Triết học rốt cuộc hữu dụng hay vô ích?Vấn đề then chốt trả lời câu hỏi trên chính là xem xét ích lợi của triết học từ góc độ nào. Nếu như bạn muốn đánh giá trên kết quả thi cử giỏi, tìm được công việc tốt, kiếm được nhiều tiền thì triết học không mang lại những lợi ích như vậy. Tuy nhiên nếu bạn hy vọng đứa trẻ của mình thành một con người chân chính ưu tú thì triết học chính là hữu dụng nhất. Tất cả những nhân vật ưu tú của lịch sử nhân loại không kể trong bất cứ lĩnh vực nào đều phải là con người có những tư tưởng lớn lao và cách lý giải độc đáo của bản thân về nhân sinh và thế giới. Những người chỉ có trí khôn vặt mà không có một trí tuệ lớn thì tự cổ chí kim chưa thấy một người nào làm nên đại sự.

Giáo dục bắt đầu từ thời điểm chúng ta nhìn nhận những đứa trẻ là những cá thể có năng lực và thông minh từ khi mới sinh ra. Chỉ lúc ta nhận ra điều đó chúng ta mới có thể hoà nhập trong thế giới của chúng. ~ Vincent Gowmon

Do vây, nếu như bạn thực sự yêu những đứa trẻ, quan tâm đến tương lai của chúng thì xin hãy để tầm nhìn của bản thân xa hơn một chút. Không những không được làm tổn thương niềm hứng thú triết học tự nhiên của mỗi đứa trẻ mà còn phải bảo vệ và khích lệ phát triển nó. Phương pháp khích lệ tốt nhất đó chính là cùng với đứa trẻ thảo luận các vấn đề trẻ quan tâm. Về bản chất, bất kỳ vấn đề triết học chân chính nào đều không có một đáp án mang tính tiêu chuẩn. Điều đáng trân trọng nhất chính là quá trình bản thân phát hiện ra các vấn đề và nghiên cứu sâu về chúng, nó giúp cho chúng ta luôn duy trì một thái độ sôi nổi hứng thú nghiên cứu về bản chất của các vấn đề đó.

Về phương diện này ai trong chúng ta đều cần phải có một trình độ cơ bản nhất định. Trên thực tế, những cuốn sách mang tính nền tảng không những phù hợp cho trẻ con đọc mà còn phù hợp với người lớn và trẻ em, giáo viên và học sinh cùng nhau đọc. Đứng từ góc độ chuyên môn, người lớn cần thiết phải có kiến thức nền tảng, nếu không thì sẽ không thể trở thành phụ huynh hay giáo viên ưu tú được. Điều này có khó lắm không?

Tranh Picasso - Girls studying together

1. Những sự tình cờ hé lộ con người
2. Hành động là nền tảng cho mọi thành công
3. Tất cả trẻ con đều là nghệ sĩ. Vấn đề là làm sao vẫn là nghệ sĩ khi lớn lên
4. Một ý tưởng là điểm khởi đầu. Khi bạn triển khai nó, nó được chuyển hóa bởi suy nghĩ.
5. Chúng ta vẽ khuôn mặt bên ngoài, hay bên trong, hay đằng sau?
6. Nghệ thuật là lời nói dối làm chúng ta nhận ra chân lý.
7. Nghệ thuật không phải là sự áp dụng các khuôn mẫu về cái đẹp, mà do bản năng và suy nghĩ có thể cảm nhận được vượt khỏi những khuôn mẫu. Khi yêu một người phụ nữ, ta không đi đo tỉ lệ chân tay của cô ấy.
8. Nghệ thuật là sự loại bỏ những gì không cần thiết.
9. Nghệ thuật gội rửa tâm hồn khỏi những bụi bặm của đời sống hàng ngày.
10. Nghệ sĩ tồi sao chép, nghệ sĩ thực đánh cắp.
11. Màu sắc, cũng như chi tiết, theo sự thay đổi của cảm xúc
12. Máy tính thực vô dụng, chúng chỉ biết cho câu trả lời.
13. Làm học sinh thật dở hơi. Chỉ những bậc thầy mới đáng kể, những người sáng tạo.
14. Mọi hành động sáng tạo đầu tiên là một hành động hủy diệt.
15. Mọi giá trị tích cực đều trả giá… thiên tài của Einstein dẫn đến Hiroshima
16. Mọi vật đều kì diệu. Thật kì diệu là khi ta tắm trong nước, không bị tan ra như một miếng đường.
17. Mọi thứ bạn tưởng tượng được đều là thật.
18. Cho tôi một cái bảo tàng, tôi sẽ làm đầy ắp nó.
19. Chúa là một nghệ sĩ. Ông ấy tạo ra hươu cao cổ, voi, mèo. Ông ấy không có phong cách cụ thể nào, Ông ấy liên tục thử nghiệm những mới mẻ.
20. Nếu nghĩ là có thể, thì bạn có thể. Nếu không thì bạn không. Đây là một quy luật không thể bàn cãi.
21. Tôi luôn làm cái mà tôi không thể. Để tôi có thể học cách làm nó.
22. Tôi bắt đầu với một ý tưởng để sau đó, trở thành thứ khác.
23. Tôi không tìm kiếm, tôi thấy.
24. Tôi không tin và sự ngẫu nhiên. Chỉ có những sự gặp gỡ trong lịch sử, không có sự tình cờ.
25. Tôi cảm thấy kinh hoàng khi người ta nói về “cái đẹp”. Đẹp là gì? Người ta nên nói về những vấn đề của nghệ thuật thì hơn.
26. Tôi vẽ như tôi nghĩ, không phải như tôi nhìn thấy.
27. Tôi thích sống như một người nghèo, với rất nhiều tiền.
28. Nếu chỉ có một chân lý duy nhất, làm sao có thể vẽ hàng trăm bức tranh trên cùng một đề tài được.
29. Cảm hứng là có thật, nhưng chỉ khi ta làm việc.

 Three Musicians - - tranh Picasso

Three Musicians – tranh Picasso

30. Sự thông cảm là nguy hiểm nhất.
31. Công việc của bạn trong cuộc đời là điều hấp dẫn nhất.
32. Tốn nhiều thời gian để trở nên trẻ trung.
33. Tôi mất bốn năm để vẽ được như Raphael, nhưng mất cả cuộc đời để vẽ như đứa trẻ.
34. Tình yêu là điều tươi mát nhất của cuộc đời.
35. Đừng bao giờ để sự phân biệt áp đặt cuộc sống của bạn. Sự phân biệt là phải làm những thứ không thích để được niềm vui trong thời gian nghỉ ngơi của mình. Hãy tìm cách để có niềm vui không phân biệt trong công việc cũng như trong thời gian nghỉ ngơi.
36. Một người phải hành động trong tranh như trong cuộc đời vậy, trực tiếp.
37. Trì hoãn đến ngày mai chỉ những việc mà bạn muốn khi chết vẫn còn dang dở.
38. Mọi người nhìn sự vật và hỏi tại sao. Tôi nhìn vào những điều có thể xảy ra và hỏi sao lại không.
39. Hội họa là nghề nghiệp của một người mù. Anh ta không vẽ những gì anh ta nhìn thấy, mà là điều hắn cảm nhận. Là điều hắn tự nói với bản thân về những điều hắn thấy.
40. Hội họa là một cách để viết nhật ký.
41. Điêu khắc là nghệ thuật của những người thông minh.
42. Điêu khắc là lời bình phẩm tốt nhất mà một người họa sĩ nói về hội họa.
43. Một số họa sĩ biến mặt trời thành một đốm vàng, họa sĩ khác biến một đốm vàng thành mặt trời.
44. Sự thành công mang theo mối nguy hiểm. Lặp lại, sao chép chính mình. Sao chép chính mình nguy hiểm hơn cả sao chép người khác. Nó dẫn đến sự khô cứng.
45. Nghệ sĩ là cái máy thu của cảm xúc từ khắp nơi: từ bầu trời, từ mặt đất, từ một mẩu giấy, từ một cái mạng nhện.
46. Kẻ thù của sáng tạo là quan niệm về cái “tốt”
47. Sự hài hòa ẩn giấu hấp dẫn hơn là cái rõ ràng.
48. Càng vững về kỹ thuật, bạn càng không lo lắng về nó. Càng vững về kỹ thuật, càng nên đơn giản về kỹ thuật.
49. Thế giới hôm nay không mang những ý nghĩa gì, sao tôi lại phải vẽ những bức tranh mang “ý nghĩa”?
50. Không có nghệ thuật trừu tượng. Bạn luôn phải khởi đầu với một thứ gì đó. Sau đó bạn có thể lược bỏ mọi dấu vết của hiện thực.

Sưu tầm: Câu chuyện hội họa

Năm tháng vội vã - Cửu Dạ Hồi

Năm tháng vội vã – Cửu Dạ Hồi

#1. Ai cũng có tuổi trẻ và những câu chuyện về tuổi trẻ của riêng mình, trong mỗi câu chuyện ấy đều có những hồi ức đẹp kèm theo cả sự nuổi tiếc mãi in dấu lại nơi đáy trái tim.

#2. Hồi trẻ chúng ta luôn luôn coi nhẹ phần mở đầu, đến khi kết thúc lại đau đơn tê tái. Còn khi đã trưởng thành, chín chắn, chúng ta có thể né tránh sự tổn thương ấu trĩ, những cũng đã để mất đi dũng khí thủa ban đầu.

#3. Yêu đến cuối cùng, ngay cả quá khứ mà cô luôn mang ra để an ủi mình cũng trở nên mỏng manh. Lúc đầu cô tưởng rằng cho dù trải qua bao mối tình, cả hai cũng đều sẽ trân trọng gìn giữ những kỉ niệm đã qua, nhưng thực tế cho thấy, mới lại giẫm đạp lên tình yêu cũ, song song với việc hút hết dưỡng chất của nó, còn nở ra đóa hoa rực rỡ hơn, và quá khứ cũng lụi tàn theo nó, biến thành cái xác khô khốc, thậm chí không còn sót lại tro tàn

#4. Mỗi người đều có thanh xuân, mỗi thanh xuân đềuc ó câu chuyện, mỗi câu chuyện đều có tiếc nuối, nỗi tiếc nuối đều có hồi ức đẹp đẽ vô tận.

#5. Có những người bạn không cách nào quên được, có những tình bạn sẽ không bao giờ gặp lại nữa. Thông thường ký ức càng rõ nét thì càng tàn nhẫn. Chúng ta đã từng tưởng rằng, sau này trưởng thành sẽ được ở bên nhau. Thực ra trưởng thành có nghĩa là chia ly.

#6. Nắng ngoài cửa sổ khá chói mắt, không biết trong sân trường yên tĩnh đang ẩn giấu bao nhiêu tình cảm yêu mến chân thật, giản dị, chỉ tiếc rằng họ không hiểu được rằng hồi đó mọi cái còn quá sớm, năm tháng trôi qua, những tình cảm dù gắn bó đến đâu cũng sẽ trôi mất, yêu đơn phương có thể nâng đỡ mọi ước mơ của tuổi thanh xuân, nhưng lại không thể ngăn chặn hiện thực mong manh khi đã trở thành người lớn.

#7. Mùa hè năm ấy, tôi vô cùng khao khát lên đại học, Mùa hè năm nay tôi chỉ muốn quay về những năm tháng ấy.

#8. Có lẽ con người luôn có một số chuyện gì đó, dù có muốn quên cũng không quên được.

#9.  họ đều đã tha thứ cho năm tháng vội vã đó và sau đó sẽ còn rất nhiều năm tháng vội vã nữa. Tôi không thể quyết định thay cho họ điều gì và tôi cũng không thể biết họ sẽ đưa ra quyết định gì.

#10. Ca khúc Năm tháng vội vã (lời Lâm Tịch, nhạc: Lương Kiều Bách, thể hiện: Vương Phi)

Năm tháng vội vã ấy, rốt cuộc chúng ta đã bao lần nói chia tay để rồi quay lại
Đáng tiếc chưa có ai từng yêu mà không trải qua những lúc khờ dại vì yêu
Năm tháng vội vã ấy chúng ta nhất thời trao lời thề khó lòng gánh vác
chỉ biết chờ đợi người khác đến thực hiện mà thôi.

Đừng trách dấu vết nụ hôn ấy chưa đủ thành kén
Ôm suốt mùa đông ngủ cũng chẳng thể biến thành tiên
Đừng trách mối tình này chẳng còn thời gian để tập luyện lại
Là sự khoan dung mà tháng năm ban tặng, thời gian để chúng ta hối tiếc.

Nếu ngày gặp lại không thể đỏ hoe đôi mắt, liệu đôi má em có thể ửng hồng?
Là tháng năm vội vã khắc ghi mãi mãi bên nhau, những lời đẹp đẽ hoang đường đến thế…
Nếu quá khứ còn có điều quyến luyến, vậy đừng vội hóa giải những day dứt ngày xưa
Chẳng nỡ lòng để ta không vướng bận gì

Chúng ta cần nợ nần nhau, nếu không biết lấy gì hoài niệm.

Năm tháng vội vã ấy chúng ta còn hiểu ít chuyện đời, chỉ thích nhìn một khuôn mặt duy nhất
Ngốc nghếch khiến người ta yêu đến thế, gây chuyện cũng thật đáng ghét.
Năm tháng yêu thương vội vã bởi vì chúng ta không hiểu
lời thề thốt bướng bỉnh là tựa đề của bài hát chia ly.

Đừng trách ngày hôm đó thật lạnh, nước mắt cũng đóng thành băng
Gió xuân ấm cũng không thể thổi vào được bức ảnh lạnh lẽo.
Không trách mỗi người chúng ta không thể yêu cho trọn vẹn
Chính là thiện ý mà thời gian cố tình để lại, một nỗi đau không thành.

Nếu ngày gặp lại không thể đỏ hoe đôi mắt, liệu đôi má em có thể ửng hồng?
Là tháng năm vội vã khắc ghi mãi mãi bên nhau những lời đẹp đẽ hoang đường đến thế.
Nếu quá khứ còn có điều quyến luyến, vậy đừng vội hóa giải những day dứt ngày xưa
Chẳng nỡ lòng để ta không vướng bận
Chúng ta cần nợ nần nhau, tơ lòng còn vương?

Biết bao lâu rồi chưa có thời gian quay lại “chỗ trú ẩn tinh thần” này nhỉ. Hôm trước đọc được một cuốn sách của John Mason – Sinh ra là một bản thể, đừng để chết đi là một bản sao cứ như tàu biển đêm nhìn thấy ánh sáng phát ra từ ngọn hải đăng vậy. Đây đúng là cuốn sách không phải đợi mười trang mới tìm thấy một điểm nhấn mà bạn có thể nắm được mười ý trong một trang.

#1. Khi con người được tự do làm việc theo ý mình thì họ thường bắt chước người khác. Số lượng những người không biết tận dụng thế mạnh của mình nhiều hơn những người làm được điều đó. Bạn là một chuyên gia trong lĩnh vực bạn có khả năng nhất.

#2. Những người lãnh đạo giống như loài chim ưng. Chúng không tụ tập đông đúc mà bạn chỉ có thể nhìn thấy mỗi lúc một con. Hãy vượt lên sự tầm thường và trở thành một con chim ưng mạnh mẽ. Chim ưng thường bay một mình, trong khi những con quạ, con sáo thì thường bay cùng nhau.

#3. Hầu hết những người chiến thắng đều là những người có nhiều đam mê và đã từng thất bại. Thất bại lớn nhất trên đời là khi một người để con lửa đam mê trong mình tàn lụi. Khi bạn thêm đam mê và cảm xúc vào những gì bạn tin tưởng, điều đó sẽ trở thành lý tưởng. Niềm tin thông thường có thể chỉ ở trong suy nghĩ, còn lý tưởng mới thực sự là thức khiến bạn bắt tay vào hành động.

#4. Điều tạo ra đam mê và nhiệt huyết trong bạn sẽ gợi mở số phận của bạn. Bạn yêu việc gì thì con người bạn sẽ được biểu lộ qua đó. Thiếu ngọn lửa đam mê thì con người chỉ là một nguồn sức mạnh tiềm ẩn, giống như viên đá lửa đợi được đánh vào sắt thì mới có thể phát sáng.

#5. Bạn đang ở vị trí của mình ngày hôm nay bởi những câu hỏi bạn dành cho bản thân mình. Để đến được với nơi bạn muốn đến, bạn phải hỏi đúng câu hỏi. “Hãy xin sẽ được, hãy tìm, sẽ gặp, hãy gõ cửa, sẽ mở cho” (Kinh thánh). Những câu trả đời quan trọng nhất của cuộc đời được tìm thấy khi hỏi đúng những câu cần hỏi.

#6. Sự sợ hãi muốn bạn chạy trốn khỏi những thứ không hề đuổi theo bạn. Alice Caldweel RIce có nói Việc bạn bật ô lên chẳng có ích gì cho đến khi trời thực sự mưa. Điều sợ hãi của ngày mai chưa ở đây. Tại sao phải sợ hãi ngày mà bạn chưa bao giờ nhìn thấy.

#7. Nhiều người hay lo lắng cho tương lai, họ cảm thấy cần phải chuẩn bị mọi thứ sẵn sàng cho những điều có thể xảy ra. Sự sợ hãi giữ bạn lại, khiến bạn không thể thoải mái vận động cơ bắp mang tên ‘liều lĩnh”.  Khi bạn bị chiếm lĩnh bởi nỗi lo bên trong bạn. Nỗi lo chẳng bao giờ thay đổi bất kỳ điều gì trừ bản thân người lo lắng. Hãy làm đầy niềm tin của bạn và để mặc cho sự hoài nghi nhịn đói cho đến chết.

#8. Khi bạn chấp nhận những gì Chúa tạo ra cho cuộc sống của bạn, bạn sẽ tỏa sáng như một ngôi sao trong bầu trời đêm. Khi bạn lựa chọn sao chép những gì người khác làm, bạn chỉ là bóng tối trong màn đêm dày đặc mà thôi. Bạn có thể đoán trước tương lai của một người dựa trên sự nhận thức của họ về mục đích sống của mình. Gánh nặng lớn nhất của cuộc đời là chẳng có gì đặt lên vai mình cả.

#9. Đừng lãng phí một trong những tài sản quý giá nhất của mình: Thời gian. Mỗi phút trôi qua là một món quà không thể lấy lại được. Chính lúc này là thời điểm thích hợp nhất để làm những gì mà bạn nên làm. Điều mà bạn dốc hết trái tim mình vào đó sẽ quyết dịnh cách mà bạn sử dụng cuộc đời mình.

#10. Theodore Roosevelt đã từng nói: “Dám làm những điều phi thường, đạt được những chiến tích lớn lao dù cho có phải gặp thất bại còn tốt hơn nhiều so với việc phải đứng ngang hàng với những tâm hồn cằn cỗi chẳng biết thế nào là tận hưởng hay chịu đựng bởi họ không chiến thắng mà cũng chẳng thất bại”. Một trong những điều liều lĩnh nhất bạn có thể làm trong đời là quá cẩn thận đến nỗi chẳng bao giờ gặp thất bại hay mắc lỗi. Thất bại thực sự là một cơ hội để bạn bắt đầu lại một cách thông minh hơn.

#11. Con người có trí tưởng tượng thì không bao giờ cô đơn. Con người nên được nhìn nhận như những ngọn nến để thắp sáng thay vì là chiếc bình rỗng để đổ nước vào. Hãy bắt bản thân sáng tạo mỗi ngày. Mọi thứ đều bắt đầu từ giấc mơ ban ngày của ai đó. Những con người hành động trước hết là những người biết mơ mộng. Sự kỳ diệu của trí tưởng tượng nằm ở chỗ: nó có khả năng tự thắp lên ngọn lửa cho chính mình.

 

Rando Kim Tản văn
Tản văn: Trưởng thành sau ngàn lần tranh đấu
Tác giả: Rando Kim

Trong cuốn tản văn của Rando Kim – Trưởng thành sau ngàn lần tranh đấu có nói rằng người ta bảo tuổi thanh xuân thật nhiều đau đớn nhưng có lẽ so với giai đoạn trưởng thành thì thời kỳ đó vẫn là hạnh phúc. Cuốn sách viết về cho những người đang chao đảo bên ngưỡng cửa trưởng thành đã đúc rút ra một số suy nghĩ mà chắc hẳn chúng ta sẽ thấy mình trong đó.

1. Chỉ có một lý do khiến tôi luôn chao đảo. Đó là vì cuộc đời tôi in đầy những dấu tay người khác.

Hãy vứt bỏ, cho đến khi không còn gì để vứt bỏ, hãy bắt đầu lại cuộc đời từ những thứ thuộc về mình

~ Alan Cohen~ Hãy buông bỏ những gì không thuộc về mình

2. Ngày huy hoàng của cuộc đời bạn không phải là cái ngày được gọi là thành công, mà chính là khi giữa đau khổ và tuyệt vọng, bạn thấy trào dâng cảm giác sẵn sáng đương đầu với cuộc đời.

~ Flaubert~

3. Sợi cương của cuộc đời mà số phận đã trao cho chúng ta có khi không phải là vượt qua, mà là kiên cường chịu đựng. Hãy sống qua từng ngày từng ngày. Để làm được như thế, có một câu thần chú nhất định phải học thuộc. Câu thần chú mà chúng ta phải thực lòng tự an ủi mình mà tâm niệm, tựa như một con chiên ngoan đạo khom mình cầu nguyện. Amor Fati – Hãy yêu lấy số mệnh của bạn.

4. Chúng ta phải quen dần với thực tế rằng, trên những ngả đường quan trọng nhất của cuộc đời lại không hề có đèn tín hiệu giao thông.

~ Hemingway~

Tản văn Rando Kim

Tản văn Rando Kim

5. Bạn là một người quan trọng. Dù đang trong tình cảnh khốn cùng, chưa có gì trong tay, bạn vẫn là người có giá trị.

Không phải con người ta có giá trị nên mới tồn tại, mà vì tồn tại nên mới có giá trị.

~ Rando Kim~

6. Khi viết bút chì, đôi lúc phải dừng lại để gọt bút. Điều này sẽ gây đau đớn một chút, nhưng sau đó, bút chì sẽ sắc hơn. Vậy nên bạn cũng vậy, bạn phải học cách chịu đựng những sự đau đớn và nỗi buồn, bởi những điều này sẽ khiến bạn trở thành một con người tốt đẹp hơn.

~Paulo Coelho – Như dòng sông chảy~

7. Khi khó khăn, hãy nhìn lại ý định ban đầu

Khi thành công, hãy nghĩ đến kết thúc.

~ Thái Căn Đàm~

8. Vậy ra bạn là người rất hay tự dày vò bản thân. Thực ra bạn đang cuồng nhiệt và quá khích trong việc thích ứng với đời sống xã hội hiện tại. Nhưng nỗi đau khổ không quan trọng đến vậy. ĐIều quan trọng là đạt được ý nguyện của mình.

~Simone Weil~

9. Nếu đi làm mà trong lòng luôn ôm sẵn một lá đơn nghỉ việc, thì ai cũng là một Hamlet đang trăn trở giữa giao lộ của sự chọn lựa.

Thứ không yêu thì hãy từ bỏ, thứ không định bỏ thì hãy yêu lấy nó.

10. Mỗi buổi sáng, trước mặt bạn không phải là 24 tiếng để kiếm tiền, mà là 24 tiếng để sống. Đừng thua cuộc trước những cám dỗ muốn được chạy trốn, bởi phải sống cho giây phút hiện tại thật trọn vẹn Thứ bạn đầu tư không phải là tiền, mà chính là bản thân cuộc sống của bạn.

~ Thích Nhất Hạnh~

11. Hãy chạy trốn vào sự cô độc của bạn! Bấy lâu nay, bạn đã sống quá gần những thứ tầm thường, bé mọn và những thứ khốn khổ đáng thương

~ Nietzsche 0 Zarathustra đã nói như thế~

12. Mọi người thường lo lắng không biết mình sẽ gặp ngừoi bạn đời như thế nào, nhưng thực ra, khi yêu, mình là người như thế nào – mới là câu hỏi quan trọng. Bởi nếu ai đó yêu một cách khó coi thì đó là người khó coi. Ai yêu một cách phức tạp thì đó là người đang đầy khúc mắc, rối bời.

~Oh So Hee – Kẻ ngốc trong tình yêu~

13. Đời người là một hợp đồng trọn gói. Niềm vui, nỗi buồn, hạnh phúc, khổ đau… Tất cả chỉ bán chung một gói, không thể mua riêng từng thứ được.

~ Kim Hui Geun – chủ tịch Byucksan Engineering~

14. Phải trống rỗng thì mới có thể lấp đầy, sự khiếm khuyết có thể mang theo hy vọng.

~ Choi Joon Young – Hãy tận hưởng sự khiếm khuyết~

15. Nếu dành thời gian dọn dẹp cho bản thân tôi. Liệu thứ gì sẽ sụp đổ xuống trước tiên. Vì sợ điều đó mà đến tận bây giờ, viên gạch này tôi vẫn chưa thể đặt xuống cho bản thân.

~Lee Byung Ryul – Đền xưa~

Trích Lối sống tối giản của người Nhật – NXB Lao động
Tác giả: Sasaki Fumio

Tôi đã nghe câu chuyện này từ một đồng nghiệp trong công ty. Có một anh chàng rất thân thiện, nhiệt tình, vui tính, hấp dẫn với cị em. Khi anh ta tổ chức tiệc sinh nhật thì có 10o người đến chúc mừng. Vì anh này thích rượu vang nên nghe nói mỗi người đều mang theo một chai rượu vang đến chúc mừng.

Lúc mới nghe câu chuyện này, tôi – một kẻ chẳng có mấy bạn bè , đã rất ghen tị với anh ta. Thường thi khi tổ chức tiệc sinh nhật, những ai quy mến mình sẽ đến chúc mừng mình. Nếu có ngần đấy bạn như anh ta, có lẽ tôi sẽ không cảm thấy cô đơn, những lúc khó khăn vất vả cũng sẽ có nhiều người giúp đỡ.

Tuy nhiên, có lẽ anh chàng đó cứ ba ngày sẽ phải đi dự tiệc một lần. Nếu bạn có 100 người bạn, mỗi người đều tổ chức sinh nhật, và bạn lại yêu quý tất cả mọi người, vậy thì trung bình cứ ba ngày bạn sẽ phải đi một bữa tiệc sinh nhật.

Quan hệ bạn bè tối giản cũng thật tuyệt

Có một câu nói như sau về bạn bè: Con số kỳ diệu cho bạn bè hay đồng nghiệp là ba người. Nếu bạn có ba người bạn thân thiết, hiểu rõ về nhau thì dù mỗi cuối tuần bạn chỉ gặp một người, bạn cũng có một tháng vui vẻ rồi.

Giữ các mối quan hệ bạn bè thân thiết ở mức tối giản như vậy cũng là một điều thật tuyệt. Ngược lại nếu bạn có nhiều bạn bè cũng có nghĩa là bạn có nhiều mối quan hệ nhưng bạn sẽ chẳng thể hết mình với tất cả những người đó được. Và cái cuối cùng bạn nhận được cũng chỉ hời hợt như cái bạn cho đi mà thôi. Mỗi người sống tối giản đều có ít đồ đạc, nhưng họ luôn trân trọng từng thứ một. Chính vì vậy, họ luôn cảm thấy hạnh phúc, mỹ mãn với những gì mình đang có. Ít đồ không có nghĩa là ít mãn nguyện,

Có nhiều bạn sẽ làm bạn cảm thấy hãnh diện, nhưng bạn sẽ không thể hết lòng với tất cả mọi nguwofi. Nếu bạn có những người bạn mà không thể chia sẻ những suy nghĩ của mình, hãy dừng mối quan hệ đó lại. Cũng giống như việc vứt thử đồ đạc đi vậy. Nếu món đồ đó thực sự quan trọng, bạn sẽ lại cần nó và lại có nó. Tương tư như vậy, nếu người đó thực sự quan trọng, bạn chắc chắn sẽ có cách nối lại quan hệ với họ.

Mặc dù nói xã hội này chấp nhận nhiều cách sống khác nhau, nhưng trong đó vẫn tồn tại một cách sống được cho là mô hình hạnh phúc kiểu mẫu. Công việc ổn định, kết hôn, lập gia đình, làm bố mẹ của hai, ba đứa con, sau này là trông cháu. Đấy chính là hạnh phúc kiểu mẫu mà chúng ta “nên” làm theo. Nếu bạn làm hết được điều đó, có nghĩa là bạn có thể hạnh phúc rồi đấy.

Định nghĩa hạnh phúc của tâm lý học tích cực lại hoàn toàn khác với hạnh phúc mà bạn nên theo đuổi trên. Trong số các nhà nghiên cứu theo trường phái này, Sonia Yru Bomi ASCII đã nhận định rằng: Hạnh phúc con người được quyết định 50% bởi di truyền, 10% bởi môi trường và 40% do hành động hàng ngày. 10% môi trường này không chỉ là nơi ở mà con bao gồm các yếu tố: giàu hay nghèo, khỏe mạnh hay đau ốm, chưa kết hôn hay đã kết hôn…

Và khi so sánh với hạnh phúc thông thường mà mọi người vẫn nghĩ, dường như hạn phúc cần được tạo thành 90% từ môi trường và 10% từ di truyền mà thôi. Dù bạn nhiều tiền đến đâu hay nghèo đến mức nào, dù bạn sống trong lâu đài xa hoa hay sống trong căn phòng có diện tích 4,5 chiếu tatami ở những vùng lạnh giá thì tất cả điều đó chỉ chiếm 10% hạnh phúc của bạn. Bởi chúng ta có thể quen với tất cả những điều kiện đó. Trước khi sống trong dinh thự xa hoa, bạn chỉ có thể utwongr tượng ra được một ngày đầu tiên khi bắt đầu sống ở đấy. Còn cảm giác 1 tuần sau, một năm sau khi đã quen với dinh thự này rồi thì bạn không thể nào tưởng tượng nổi. Bởi vậy nên mới nói môi trường chỉ chiếm 10% mà thôi.

Ban không phải là trở nên hạnh phúc mà là cảm nhận hạnh phúc.

~ Trích Lối sống tối giản của người Nhật ~ Sasaki Fumio

Cảm nhận hạnh phúc tại khoảnh khắc hai con yêu tròn tám tháng trọn hương mùa hè

Tản văn La Lan
Tản văn: Chống lại buồn tẻ
Tác giả: La Lan
Những câu chuyện đi cùng năm tháng – Nhà XBVH

Mỗi người chúng ta đều có lúc buồn tẻ. Nếu như chúng ta còn được coi là may mắn, có thể sẽ tìm kiếm được một người bạn tri kỷ, để có thể kêu ca phàn nàn với người bạn đó, rồi được bạn đó khuyên giải, mọi phiền muộn sau khi được bộc bạch rồi thì trong lòng sẽ nhẹ nhõm hẳn đi.

Thế nhưng, chúng ta thường phát hiện, khi buồn tẻ, lại không được một ai có thể nghe mình giãi bày tâm sự. Có người quá xa lánh bạn, bạn biết rằng người đó không hiểu bạn cũng như không đồng tình với tâm trạng của bạn, cho nên thôi thì không nói với người bạn đó nữa, một số người có mối quan hệ gắn bó mật thiết với bạn thì bạn không những không thể giãi bày buồn phiền với họ, mà còn cần phải giấu giếm điều phiền muộn trước mặt người đó; có người thường ngày rất tốt, cũng có thể san sẻ buồn phiền với bạn, nhưng vừa lúc gặp phải tâm trạng gần đây của người đó không được tốt; hoặc cũng đôi khi, bạn đang định bộc bạch tâm tư của mình thì bỗng phát hiện người đó chẳng hiểu bạn gì cả.

Bạn xem, con người có phải là buồn tẻ hay không?

Quả là buồn tẻ thật! Không những bạn có cảm giác như vậy, mà đôi khi tôi cũng có cảm giác như vậy. Vậy thì, nên làm như thế nào nhỉ?

Tôi nghĩ, đó chính là thời điểm thử thách ý chí mạnh yếu của chúng ta, là lúc thử thách chúng ta liệu có thể chống chọi lại buồn tẻ hay không. Giả sử chúng ta sợ hãi, hoặc như chúng ta cứ thế mà phiền não, mà không biết cách vùng thoát khỏi phiền não như thế nào, thì đời sống tinh thần của chúng ta sẽ bị thất bại. Vậy thì, chúng ta nên nghĩ đến việc, nên dự trữ một số sức mạnh để chống lại áp lực của buồn tẻ. Sức mạnh này đến từ hai mặt, một là “hoạt động”, có nghĩa là về mặt “động”; một là “sở thích”, có nghĩa là mặt tĩnh.

Hoạt động, bao gồm như đi dạo, leo núi, du lịch, thể thao,…

Trong phạm vi bạn có thể làm được, nếu bạn muốn thì cứ việc thực hiện,

Thông thường chúng ta phát hiện, đi dạo dưới màn mưa hoắc đáp ô tô công cộng đi xa một chuyến, sau khi trở về, những phiền muộn trong lòng tan biến hết.

Bởi vì ngoài hoạt động, cảnh vật trước mắt thường trở nên rộng và thoáng hơn, phạm vi mọi việc trong lòng cũng được rộng mở hơn, cái gọi là “phiền muộn” vốn có của bạn sẽ trở nên mờ nhạt đi, nhỏ bé hơn, không đáng để coi trọng nó nữa.

Còn một sức mạnh để chống lại áp lực của hoàn cảnh đó là “sở thích”. Con người không thể cso một sở thích nào cả. “Sở thích” không nhất thiết phải là chỉ vào một thứ gì đó, mà chỉ hoạt động bình thường thôi cũng đủ giúp đỡ bạn, ví dụ như chơi tem, chụp ảnh, vẽ tranh, viết lách, chơi nhạc cụ,… Chỉ cần một trong những sở thích đó là có thể trở thành bến cảng tránh gió mỗi khi bạn gặp phải phiền muộn. Thông thường thì trong bến cảng như vậy, bạn không những có thể tránh khỏi phiền muộn trước mắt, mà rất có thể bạn vô tình sẽ giành được thành tựu trong sở thích của mình.

Niềm vui thường là nông cạn, còn đau buồn thường là sâu nặng, hầu như mọi thành tựu đều được đâm chồi nảy lộc, ra hoa kết quả từ trong sự đau buồn.

Mọi thành tựu cả nghệ thuật đều là con đẻ của sự đau khổ và buồn tẻ.

Một người đang lúc vui chơi náo nhiệt, thường không nghĩ đến việc làm thơ, vẽ tranh, viết lạch hoặc phổ nhạc. Cho dù có nghĩ đi chăng nữa, cũng không có mấy thời gian khiến họ tĩnh tâm làm những việc đó. Mà chỉ khi nào họ bị sự vui vẻ náo nhiệt ngăn cách, cách biệt với mọi người, khi nào họ cảm thấy buồn tẻ, họ mới có thể tĩnh tâm, tìm kiếm niềm an ủi bằng những công việc mà họ cảm thấy thích thú, tìm con đường để giải toả buồn phiền.

Cho nên người làm nên việc thường không sợ buồn phiền, đôi khi anh ta nên cảm thấy vui khi anh ta có nhiều nỗi phiền muộn, như vậy, anh ta sẽ có cơ hội tìm lại bản thân mình.

Tản văn La Lan - nói về gửi gắm
Tản văn Nói về gửi gắm
Tác giả: La Lan
Những câu chuyện đi cùng năm tháng

Chúng ta cần phải có một chút tinh thần gửi gắm để cõi lòng có thể thường xuyên giữ được trạng thái bình thản và ung dung.

Cái gọi là gửi gắm, hoàn toàn là thứ thuộc về rất riêng tư ẩn sâu trong cõi lòng của bạn. Gửi gắm không phải nhất định là mục đích tích cực gì, mà chỉ là một khuôn viên rất riêng tư trong tinh thần của bạn, là bến cảng nho nhỏ để tránh mưa gió trong tâm hồn bạn, là thành luỹ để bạn trốn tránh những gì dan díu của thế đời phàm tục, bạn có thể tìm thấy mình trong đó, là vườn hoa bí mật có thể thủ thỉ với tâm hồn mình.

Những ai biết xử lý cuộc sống của mình nhất định phải biết làm thế nào để khoanh ra một khuôn viên nho nhỏ của riêng mình mà không có sự quấy nhiễu gì hết. Trong khuôn viên này, bạn có thể suy nghĩ những điều mà mình muốn suy tư, làm những việc mình thích, tránh những gì mà bạn muốn tránh, lẩn trốn những gì mà bạn muốn lẩn trốn. Khuôn viên bé nhỏ này chính là nơi bạn gửi gắm tâm hồn và là nơi thật sự thuộc về bạn.

Hãy tìm kiếm sự gửi gắm cho tâm hồn mình, đây không phải là sự trốn tránh tiêu cực, mà là nơi nghỉ ngơi dưỡng sức. Đúng như có một vị danh nhân nói rằng: “Con người nghỉ ngơi chính là để làm việc.” Chúng ta cũng như vậy, hãy để cho tâm hồn được nghỉ ngơi một chút, hãy chữa lành vết thương bởi bôn ba phong trần gây nên, sau đó mới lại tiếp tục đi bôn ba.

Cuộc đời chính là những bôn ba nối tiếp với nhau.

Hầu như chúng ta rất khó tìm được một người nào đó, có thể suốt cả ngày chỉ làm những việc mà mình thích thú, sống theo lối sống mà mình muốn sống.

Mỗi người cũng đều phải làm một số việc bị động mà mình không lấy gì làm thích thú, sắm một số vai diễn mà mình không thích, buộc phải sống theo lối sống mà mình không muốn. Cho nên chúng ta phát hiện, một số người đôi khi phải hút thuốc, một số người hễ có thời gian là đọc tiểu thuyết, một số người hễ có thời gian là viết lách văn chương, một số người hễ có thời gian là làm những việc họ muốn làm. Thế nhưng, bởi vì họ buộc phải ứng phó với rất nhiều việc vụn vặt trong đời sống, họ không có thời gian và tự do để làm những việc mà mình thích. Bởi vậy, những sở thích nho nhỏ đó, liền trở thành một chút tinh thân để gửi gắm trong đời sống của họ.

Họ tìm được chính mình trong sự gửi gắm, nếm trải được mùi vị thực sự của cuộc sống, tạm thời quên đi những ưu phiền trong thế giới này.

Tản văn La Lan - nói về gửi gắm

Tản văn La Lan – nói về gửi gắm

Những gửi gắm tinh thần đôi kh có được một cách rất dễ dàng. Một quyển sách, một đĩa hát, một cây bút, mấy trang giấy viết thư, hoặc tập album chơi tem, hoặc nhiếp ảnh hoặc đi du ngoạn non nước hữu tình, chỉ xem bạn có hứng thú về mặt nào, chỉ xem bạn có đi tìm kiếm một cách thành tâm hay không.

Cuộc sống vội vã thường khiến chúng ta bỏ qua nhiều thứ tốt đẹp đáng để thưởng thức, chỉ khi nào bạn tìm được nơi để mình gửi gắm tâm hồn, bạn mới có thể có được sự rỗi rãi của tâm hồn để thưởng thức những gì đáng yêu của thế giới này, mới có dịp hưởng thụ cuộc đời thuộc về mình thực sự.

Sự buồn tẻ của con người, không phải được xoá bỏ bằng danh dự hay địa vì, hoặc bằng hạnh phúc. Thực ra chúng ta thường cảm thấy buồn tẻ từ trong tâm hồn, đó là sự buồn tẻ vì không có chỗ nào để bày tỏ niềm vui hay nỗi buon của mình, đó là không có một ai có thể thấy hiểu thật sự nỗi buồn tẻ của niềm vui nỗi buồn trong cõi lòng của chúng ta.

Biện pháp để xoá đi nỗi buồn tẻ đó, chỉ có thể là đi tìm kiếm nơi để gửi gắm tinh thần của mình, giải toả lên những đièu yêu thích của mình, tìm kiếm những công việc có thể khiến mình cảm nhận được sự coi trọng và được cần đến, tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống cao hơn cũng như nội hàm trong đó.

Hãy gửi gắm sự buồn bực của mình dưới ngòi bút nét mực, đây chính là con đường từ tiêu cực đi đến tích cực, từ vô dụng trở thành hữu dụng, rất đáng để làm thử.

Âm nhạc ó thể khiến cho ta cam thấy giai điệu êm du từ trong hưng phấn, được cổ vũ từ trong chán nản, được an ủi từ trong sầu muộn.

Những ai biết thưởng thức âm nhạc có thể tìm được sự gợi ý trong những giai điệu nột nhạc khiến cho tâm tình trở nên phẳng lặng, khiến cõi lòng trở nên rộng mở, có lý tưởng cao xa, và tất nhiên là họ càng biết nên giải toả nỗi buồn như thế nào, và thưởng thức cuộc đời như thế nào.

Một trong những biện pháp khiến cho cuộc sống của mình không đến nỗi buồn đau tẻ nhạt, đó là bồi dưỡng những sở thích chính đáng. Những ai có sở thích chính đáng, thường có rất ít cơ hội để cảm thấy khó mà sắp xếp thời gian, hơn nữa do tinh thần có chỗ để gửi gắm, thì có thể giảm thiếu sự so bì với những việc vụn vặt trong môi trường sống, có thể xoá bỏ cái tính hay bất mãn và hục hặc với bạn bè.

 

tản văn Phùng Ký Tài
Tản văn: Đọc con người một cách độ lượng
Tác giả: Phùng Ký Tài
Trích cuốn: Những câu chuyện đi cùng năm tháng – Nhà XB Văn học

Một con người chính là một cuốn sách. Đọc một con người, còn khó hơn nhiều so với đọc một cuốn sách bằng chữ viết. Tôi rất chăm chú đọc, đọc suốt nửa đời người rồi mà đến nay vẫn chưa đọc hiểu “Cuốn sách về con người này”.

Có người, sẵn sàng đưa cho bạn chiếc ô vào ngày đẹp trời ánh nắng chan hoà, nhưng đến khi trời mưa thì họ lại lặng lẽ giương ô đi trước rồi.

Khi bạn “đọc” họ, đừng nên có chút oán trách họ. Bởi vì họ không muốn bị nước mưa làm ướt thân mình, hơn nữa chiếc ô ấy họ mượn của người khác họ cũng không muốn gánh vác khó khăn cho người khác, bạn có thể nói gì được họ? Chi bằng bạn tự chuẩn bị chiếc ô của mình thì hơn.

Có người, khi bạn có quyền có thế, họ thường vây quanh lấy bạn, một khi bạn rời khỏi chức vị, hoặc hết quyền thế rồi, thì họ lại tránh bạn thật xa.

Khi bạn “đọc” họ, nhất thiết phải cảm thông cho họ. Bởi vì trước kia họ khen bạn là vì họ có việc gì đó cần đến bạn giúp đỡ, nhưng bây giờ bạn không có khả năng giúp đỡ họ nữa rồi, thì họ không cần phải ca ngợi bạn nữa. Lúc này bạn phải bình tâm lại, trước hết hãy nghĩ xem rằng trước đây phải chăng mình đã quá cả tin người khác?

Có người, khi họ dốc bầu tâm sự với bạn, những lời lẽ của họ như mặt dòng sông ngọt ngào, trong vắt chảy qua, thế nhưng ở dưới dòng sông, lại là dòng chảy ngầm vẩn đục bẩn thỉu.

Khi bạn đọc họ, tuyệt đối đừng nên căm ghét họ. Bởi vì những ai lừa dối người khác bằng chiếc mặt nạ gian trá thì họ cũng rất khó nhọc trước mặt hay sau lưng người khác, nếu không khéo còn sẽ phải chịu đựng sự trừng phạt của kẻ cùng phường dối trá như họ, bạn cần phải cảm thông với kiểu sống của loại người này, chờ đợi sẽ có ngày nhân tính trở về với họ và rồi họ sẽ phải tính.

Có thứ người, khi bạn vất vả gieo hạt giống, họ lại khoanh tay ngồi nhìn, không chịu nhỏ giọt mồ hôi nào cả, nhưng đến khi bạn thu hoạch thì họ lại không cảm thấy ngại ngùng chút nào cả mà đến chia sẻ thành quả của bạn bằng đủ lý do,

Khi bạn đọc họ, đừng nên có chút ác cảm nào, bởi vì có người họ sẵn sàng chung hưởng ngọt bùi trong thu hoạch của bạn, mặc cho họ mang trong lòng tâm lý như thế nào, bạn cũng nên có thái độ hoan nghênh họ. Bạn bỏ ra một chút hy sinh, nhưng lại toại nguyện vọng muốn làm nên sự nghiệp của người khác, dần dần rồi thì ho jcunxg biết được một chút lòng tự trọng và tự tin.

Có người họ chú trọng thu vén bề ngoài, họ ăn vận có vẻ sang trọng, trong đáy lòng lại hết sức trống rỗng, đầy những ngu xuẩn và vô tri, hình thức tu dưỡng như vậy họ họ, thường bất giác thể hiện trong lời ăn tiếng nói, cử chỉ hành động của họ.

Khi đọc loại ngừoi này, bạn tuyệt đối đừng nên miệt thị họ. Bởi vì họ không biết rằng, trang phục họ mặc là do thợ may làm nên, cho rằng chẳng qua là tiền bạc mua về, thế nhưng, kiến thức, nhân phẩm đạo đức và khí cheaats mới là giá trị nhân sinh thật sự của con người. Đối với người ngu xuẩn, bạn nên đối chiếu lại hành động của mình,

“Đọc người khác thực ra cũng là đọc bản thân mình, trong khi đọc cái thật, cái thiện, cái đẹp của mình cũng là lúc đọc cái giả cái thật ở đằng sau cái nghiêm chỉnh, cũng là lúc đọc cái xấu cái ác ở đằng sau vẻ đẹp, cũng là lúc đọc cái gian trá ở đằng sau nụ cười.

Đọc con người, điều quan trọng là đọc hiểu loại người nào.

Đọc con người là để làm một con người thật sự.

Bởi vậy khi đọc con người, phải biết học cách khoan dung, phải biết cách độ lượng có như vậy mới đọc được những thứ có lợi cho mình, mới có thể đọc được cao thượng, mới có thể đọc được niềm vui, mới có thể đọc được hạnh phúc.

Tản văn Trương Tiểu Nhàn
Tản văn Trương Tiểu Nhàn

Tuyển tập Tản văn hay Trương Tiểu Nhàn – NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh

Hồi nhỏ tôi thường nghĩ, ma sơ là những người mang theo mình một chuyện tình đổ vỡ tan nát trái tim tìm đến tu viện nương nhờ. Các ma sơ thường có hai dạng. Một là tốt bụng hiền hậu, rất dễ gầnl dạng còn lại thì nghiêm nghị dữ dằn, làm cho người ta kính sợ. Cho dù là ai đi nữa chúng tôi đều tin rằng chắc chắn họ bị đàn ông phụ bạc, ruồng bỏ nên mới tuyệt vọng đến nương nhờ vòng tay của Đức Chúa.

Lúc trước xem phim chiếu rạp hoặc phim truyền hình, những nữ nhân vật chính xinh đẹp mà yếu ớt trong các bộ phim sau khi trải qua một chuyện tình đầy đau khổ, hoặc sau khi người yêu không còn trên thế gian, họ luôn chọn cách tìm đến tu viện, từ đó trở đi cách ly phàm tục. Cuộc đời còn lại của họ là đứng dưới tượng Đức Mẹ tưởng niệm một cuộc tình đầy đau khổ đã xa xôi.

Khi đó, tôi cũng từng muốn làm ma sơ. Đương nhiên tôi không làm ni cô. Màu đen, trắng, xám trong các đồng phục của các ma sơ dù sao cũng lãng mạn mà nhã nhặn hơn.

Những năm gần đây, ít khi nghe thấy chuyện các cô gái sau khi thất tình muốn vào tu viện làm ma sơ. Các nhân vật nữ chính trong phim ảnh cũng không còn tìm đến cửa tu viện nương nhờ. Nhà biên kịch không viết như vậy, khán giả đương nhiên cũng không muốn xem thế. Họ sẽ nói:

“Xưa như trái đất rồi!”

Quả thực là như vậy. Chỉ vì một lần thất tình mà muốn thoát ly hồng trần đã không còn hợp thời nữa.

Bất kể là tìm đến tu viện, hay là tuẫn tiết, tự sát, vào nhà thương điên… cũng đều không còn hợp thời nữa

Có còn ai mềm yếu và ngây thơ như thế nữa đâu

Một việc làm phù hợp nhất sau khi thất tình chính là nhanh chóng tìm cho mình một người khác. Những gì bạn bị mất trên thế gian này, cũng phải tìm lại từ chính thế gian này.

Xuân giang hoa nguyệt dạ

Đài phát thanh quốc tế Trung Quốc

Thơ Đường là một bộ phân tinh hoa nhất trong lịch sử văn học cổ điển Trung Quốc, có sức cuốn hút về văn học. Với khổ thơ ngắn gọn, câu thơ hoàn chỉnh, từ ngữ súc tích, nhà thơ đã tạo nên một bức tranh đầy ý thơ cuốn hút, khiến độc giả chìm đắm trong cảnh tượng được miêu tả trong bài thơ. Nhà thơ Trương Nhược Hư là nhân vật tiêu biểu sáng tạo bức tranh đầy ý thơ ở đời Đường Trung Quốc, bài thơ “Xuân giang hoa nguyệt dạ” (Đêm hoa trăng trên sông xuân) là một bài thơ khổ dài thể hiện phong cách duy mỹ của nhà thơ Trương Nhược Hư.

Trương Nhược Hư là một nhà thơ sinh sống trong thời kỳ giữa những năm đầu đời Đường và thời thịnh Đường (trước sau năm 700 công nguyên). Nhà thơ Trương Nhược Hư chỉ để lại hai bài thơ lưu truyền đến ngày nay,  “Xuân giang hoa nguyệt da” là một trong hai bài thơ này, nhưng duy nhất bài thơ “Xuân giang hoa nguyệt dạ” đã xác định địa vị nhà thơ lớn của Trương Nhược Hư trong lịch sử thơ Đường. Qua bài thơ này, nhà thơ đã thể hiện đầy đủ sở trường về miêu tả cảnh đẹp trong thơ.

Bài thơ “Xuân giang hoa nguyệt dạ” kết hợp cả cảnh vật, cảnh thơ lẫn sự thể hội của nhà thơ đối với bí mật vũ trụ và triết lý nhân sinh. Tiêu đề của bài thơ gồm 5 cảnh vật: mùa xuân, dòng sông, hoa, mặt trăng và ban đêm kết hợp thành một bức tranh có cảnh đẹp giờ lành.

Trong phần mở đầu bài thơ đã miêu tả cảnh đẹp tĩnh mịch về một dòng sông dưới ánh sáng mặt trăng trong ban đêm mùa xuân, câu thơ viết rằng:

Xuân giang hoa nguyệt dạ

Xuân giang hoa nguyệt dạ

Xuân giang triều thuỷ liên hải bình,
Hải thượng minh nguyệt cộng triều sinh.
Diễm diễm tuỳ ba thiên vạn lý,
Hà xứ xuân giang vô nguyệt minh.
Giang lưu uyển chuyển nhiễu phương điện,
Nguyệt chiếu hoa lâm giai tự tiển.
Không lý lưu sương bất giác phi,
Đinh thượng bạch sa khan bất kiến.

Tạm dịch là:

Biển vắng sông êm gợn nước bằng
Lung linh trăng tỏ sóng triều dâng
Mênh mông theo sóng trôi ngàn dặm
Xuân thắm sông nào chẳng có trăng ?
Sông quanh đất ngát thoảng hương đầy
Trăng sáng rừng hoa ngỡ tuyết bay
Lất phất sương rơi nào có thấy
Sông dài cắt trắng chẳng ai hay

Trong mùa xuân ấm áp, sóng sông dạt dào, dòng sông rộng mênh mông, chảy về biển cả, sóng nước dập dềnh hình như đang ôm một vầng trăng sáng từ từ dâng cao. Ánh trăng chiếu trên mặt sông lấp lánh, sóng nước lung linh liên miên nghìn dặm xa, thử hỏi dòng sống nào chẳng có ánh sáng mặt trăng trong mùa xuân. Dòng sông uốn khúc quanh co và hoa cỏ đan xen nhau, ánh trăng chiếu trên rừng hoa trông như tuyết trắng nở trên cây. Bất ngờ có sương trắng mưa từ trên không, đó là ánh trăng chiếu sáng trầngian, khiến cát trắng bên sông lúc ẩn lúc hiện.

Nhà thơ hình như là một hoạ sĩ có thủ pháp điêu luyện, chỉ dùng nét bút một cách nhẹ nhàng đã vẽ nên cảnh đêm sông có sóng nước lung linh, trong sáng, nhà thơ chỉ dùng 4 câu thơ ngắn, câu nào cũng có trăng, đã thể hiện cảnh ngời sáng của đêm trăng. Khi đứng trước cảnh trăng và sông, nhà thơ đưa ra một câu hỏi, nảy sinh những điều suy nghĩ về nhân sinh, câu thơ viết rằng:

Xuân giang hoa nguyệt dạ

Xuân giang hoa nguyệt dạ

“Giang thiên nhất sắc vô tiêm trần,
Hạo hạo không trung cô nguyệt luân.
Giang bạn hà nhân sơ kiến nguyệt?
Giang nguyệt hà niên sơ chiếu nhân?
Nhân sinh đại đại vô cùng dĩ,
Giang nguyệt niên niên chỉ tương tự.
Bất tri giang nguyệt đãi hà nhân,
Đãn kiến trường giang tống lưu thuỷ.”

Tạm dịch là:

Tinh khiết trời sông một sắc màu
Trăng soi vằng vặc suốt đêm thâu
Hỏi ai đã thấy vầng trăng cũ
Có nhớ năm nao rực bến đầu
Kiếp người dâu bể mãi sinh sôi
Trăng chiếu bên sông cũng thế thôi
Chẳng biết vì sao trăng rạng rỡ
Sông dài giục giã nước buông trôi

Nước sông cùng trời cùng một sắc màu, trong sáng, trăng sáng treo cao nhưng suốt cả đêm chỉ có một mình. Ai đầu tiên ngắm thấy mặt trăng khi đứng bên sông, và năm nào mặt trăng bắt đầu toả sáng trần gian? Con người kiếp kiếp luân hồi, dòng sông và mặt trăng năm nào cũng tương tự.

Chẳng biết vào giờ phút này ai đang tắm ánh trăng ở bên sông? Trước mắt chỉ có nước sông chảy không ngớt, không bao giờ trở về. Đối mặt cảnh đẹp về dòng sông mùa xuân, nhà thơ một mình đứng bên sông ngắm trăng, cứ suy nghĩ triền miên, thời gian và không gian vô tận, cuộc sống cứ nối tiếp, chỉ có tuổi thanh xuân trôi nhanh như tên. Cảnh thơ thiên nhân hợp nhất vừa duy mỹ vừa thơ mộng này làm cho người ta cảm nhận tính chu kỳ của thiên nhiên, tuổi thanh xuân trôi đi nhanh chóng.

Xuân giang hoa nguyệt dạ

Xuân giang hoa nguyệt dạ

Trong những suy nghĩ triền miên này, nhà thơ nghĩ tới tình cảm sầu muộn về sự chia lìa giữa người ở đất khách quê người và người vợ đang chờ đợi ở nhà, như vậy đã tăng thêm chút ít tình cảm đau buồn cho bài thơ. Câu thơ cuối viết rằng:

“Bất tri thừa nguyệt kỷ nhân quy

Lạc nguyệt dao tình mãn giang thụ”

Tạm dịch là:

Mấy kẻ cưỡi trăng nào có biết
Bến cây trăng lạnh nghĩ mà thương.

Dưới ánh trăng có mấy người có thể về quê như ý muốn, chỉ có mặt trăng xuống về phía tây đong đưa tình cảm chia lìa, ngả bóng vào rừng cây bên sông. Sau khi đọc xong bài thơ, độc giả càng nghĩ càng thấm thía.

Nhà thơ Trương Nhược Hư kết hợp sự thể nghiệm chân thật của mình về đời sống vào cảnh tượng tươi đẹp, tình cảm kết hợp với hình ảnh, tạo nên bầu không khí tình cảm nồng nàn và cảnh thơ duy mỹ, điều này nói rõ sự sáng tạo về cảnh đẹp trong thơ Đường đã bước sang giai đoạn chín muồi, đây có lẽ là nguyên nhân bài thơ “Xuân giang hoa nguyệt dạ” của nhà thơ Trương Nhược Hư rất được thế hệ sau tôn sùng.

Xuân giang hoa nguyệt dạ

Phổ nhạc: Trần Dũng

Biểu diễn: Tô Châu thập nhị nương

Noriko sakai -

Mình thích ngắm hoàng hôn, ngắm màu vàng của nắng xế chiều. Nếu như nhìn thấy ánh nắng cuối cùng trong ngày sắp tàn ấy mình sẽ thấy dễ thở hơn một chút. Đôi khi đi tìm lý giải cho điều này, mình đã tìm rất nhiều lý do. Vì mệnh kim nên thích màu vàng của nắng hoàng hôn? thích màu sắc ngả vàng mùa thu cũng là mùa vượng kim. Có lẽ không phải, đó chỉ là thời khắc mình thấy bình yên để đón nhận một màn đêm yên tĩnh. Nếu như chào đón một buổi sáng chan hoà đầy hứng khởi, cả ngày bạn sẽ kiệt sức. Chỉ có thời khắc báo hiệu đêm về đó bạn mới biết mình sắp được nghỉ ngơi.

Cuộc sống cũng trôi đi như vậy, sức lực tuổi trẻ dồi dào như ánh nắng bình minh, trải qua những tháng ngày cuộc sống đôi khi không muốn dừng chân thì bạn cần có thời khắc hoàng hôn đó, nếu đi mãi đi mãi với ánh nắng bình minh bạn sẽ sớm kiệt sức. Thời khắc đó để nhìn lại chính mình, nhìn lại ước mơ của mình và ý nghĩa của cuộc sống.

Có một câu chuyện vòng tròn hoàn mỹ mà mình rất thích rằng:

“Có một vòng tròn rất hoàn mỹ, nó rất tự hào về thân hình tròn trĩnh đến từng centimets của mình. Thế nhưng, một buổi sáng thức dậy, nó thấy mình bị mất một góc lớn hình tam giác. Buồn bực, vòng tròn đi tìm mảnh vỡ đó. Vì không còn hoàn hảo nên nó lăn rất chậm. Nó vẫn thường ngợi khen nhưng bông hoa dại đang toả sắc bên đường, nó vui đùa cũng ánh nắng mặt trời, tâm tình cùng sâu bọ. Một ngày kia, vòng tròn tìm được một mảnh vừa hoàn toàn vừa khít và ghép vào. Nó lăn đi và nhận ra mình đang lăn quá nhanh đến nỗi không kịp nhận ra những bông hoa đang cố mỉm cười với nó, không kịp vui đùa cùng ánh nắng hay tâm tình cùng sâu bọ nữa. Vòng tròn thấy rằng cuộc sống khác hẳn đi khi nó lăn quá nhanh. Nó dừng lại, đặt mảnh ghép bên đường rồi vui vẻ chầm chậm lăn tiếp…”

Bài học từ vòng tròn đó chúng là khi người ta mất thứ gì đó thì mới hoàn hảo. Chưa hoàn mỹ mới là cơ hội để chúng ta cố gắng ước mơ, theo đuổi hy vọng chứ không phải lý do để dằn vặt về bản thân mình.

Mình nhớ về Aya trong Ngôi sao may mắn, rằng cô sinh ra đã bị bỏ rơi và tật nguyền thế nhưng sự không hoàn hảo đó vượt lên sự khắc nghiệt của số phận để tìm thấy ngôi sao may mắn của mình, nhận thấy tình yêu của những con người nhân hậu xung quanh đã khiến cuộc sống của cô thật ý nghĩa.

“Sẽ ổn thôi nếu ta bày tỏ niềm chia sẻ của ngày mai
Về những giọt nước mắt của hôm nay
Em sẽ xây nên một dòng sông cầu vồng để anh có thể tìm đến bên anh

Mặc dù anh có hoàn toàn đổi thay
Em cũng sẽ tìm đến anh
Chống trả sự bao phủ của màn đêm,
Ánh sao sẽ là người chỉ đường cho em

Tuyết rơi lất phất quanh thân thể em
Nhưng đó chỉ như một chiếc váy thủy tinh

Sẽ ổn thôi nếu bạn nói lời sẻ chia của ngày mai về những suy nghĩ của hôm nay
Em sẽ khóc,em sẽ khóc,khóc mãi thôi
Để anh có thể tìm đến em”